|
|
|
ASANSÖR TARİHİ
|
Bu gün dünyamızda harika bir dikey
taşıma aracı olarak kullandığımız ve insanlığın hizmetine
sunulan asansör ilk olarak Avrupadan bütün dünyaya yayıldığını
günümüze kadar gelen elimizdeki belgelerden öğreniyoruz.Çok eski
çağlardan orta çağa 13 yüzyılın başlarına kadar kaldırma
araçlarının arkasındaki güç İnsan ve Hayvan gücüydü Eski Roma
İmparotorluğu saraylarında katlar arasında inip çıkan dolapların
bulunduğu yazıtlardan öğreniyoruz. Romalı Mimar VİTARÜS .M.S. 26
yılında yazmış olduğu eserde Romada M.Ö. 236 yıl önce dahi yük
kaldırmak ve indirmek için bir takım araçlarından söz etmiştir.
Daha sonra bu dolapların ilkel bir asansör olduğuna o zamanki
bilim adamları karar vermişlerdir.Orta çağ dönemlerinde buna
benzer dolapların (asansör) manastırların duvarlarında dışarıdan
faliyet gösteren asansörlerin olduğu bilinmektedir bu tür
asansörlerin daha çok savunma ve korunma amaçla yapıldığı
düşmanların gece baskınları yaparak içeriye girmesinin önlenmesi
için yapıldığı düşünülmektedir.17. Yüz yılın başlarında VELAYER
adındaki bir fransız mimar bu ilkel aleti biraz daha
geliştirerek karşı ağırlık ile daha iyi dengede çalışmasını
sağladı ve bu alet elle çevrilerek hareket ettiriliyordu bunun
adına ise uçan sandelye adını vermiştir. 15 yıl sonra Amerikalı
mimar HENRY WATERMAN daha büyük bir dolap yaptı ve iki katlı bir
binada kullandı bu aleti basınçlı hava ile çalıştırarak. İnsan
gücüne ihtiyaç kalmadığını gösterdi.1867 yılında EDOUX adında
Fransız mühendis uluslar arası Paris sergisi munasebetiyle yeni
bir kaldırma makinesi yaptı ve adını ASANSÖR (Asseneeur) koydu
bu makine ziyarete gelen misafirleri en yüksek noktaya kadar
çıkartıp indiriyordu.1878 yılında yine Paris sergisinde EDOUX
Asansör ile 62.5 metreye yüksekliğe çıkarmayı başardı.1880
yılında bu kez Alman fizikçı ERNER VAN SİEMENS yeni bir buluş
ortaya çıkardı. MANNHEİM sergisinde Elektrikten faydalandı. 1889
yılında Pariste açılan bir sergide ünlü fransız Mühendis EİFFEL
adını ölümsüzleştirdiği birde asansör kurdu ve insanlar
zahmetsiz bu kuleye çıkararak Parisi seyretdirdi.Çok değil tam 3
yıl sonra Ülkemizde İstanbul'da tarihin saklı olduğu bir kent
Altın Boynuz'un büyüleyici güzelliğine bakan otelde (Pera
palas), Orient Expres yolcularını ağırlamak için 1892 yılında
Fransız Mimar Alxander Valley tarafından inşa
edilmiştir.Beyoğlu'nda ilk elektrik kullanan bina olmakla
birlikte, Türkiye'nin en eski elektrikli asansörüde Pera Palas
otelinde bulunmaktadır. (1892) Otelin en güzel köşelerinden
birini oluşturan asırlık asansör adeta Pera Palas'la
bütünleşmiş, yenilerine taş çıkarırcasına günümüze kadar
güzelliğini ve ihtişamını koruyarak gelmiştir. 5 kişi (400)kg
bir ağırlık taşıyabilen asansörün haftada bir bakımı ve yılda
birkezde muayenesi yapılmaktadır. Bir Liftboy'un idare ettiği
asansörde şimdiye kadar önemli bir kazanın meydana gelmemesi
yüzyıllık asansörün gurur kaynağı olmuştur.Tam 15 yıl sonra
Ülkemizin ve Ege bölgemizin incisi olan İZMİR’de 1907 yılında
Musevi Vatandaşımız olan Nesim Levi tarafından Karataş semtinde
bir Asansör kuruldu,Özelikle yaşlı ve sakatların kullanımı
gayesi yapılan bu asansör önceleri su buharı ile çalışıyordu bu
gün ise Elektrikle çalışıyor.Bu yapı İzmirin tarihi asansör
kulesiydi 60 metre yükseklikte olan bu kulede 55 metre seyir
mesafeli iki asansör bulunuyor yakın bir düöme kadar bozuk olan
asansörler 1995 yılında İzmir belediyesi tarafından restore
edilmiştir asansörün üst katında dinlenmeniz ve İzmir körvezinin
eşsiz manzarasını seyretmenizi olanak sağlayan bir kaffe ve
resturant bulunmakatadır.Bu tarihlerden birkaç yıl arayla
özelikle İstanbulun Beyoğlu semtinde bir çok asansör inşa
edilmiş ne yazıki bunlar yapılam imar tadilatlarında yada
yıkılan binaların yerine yenilerin yapılması süreti ile bu
tarihi asansörler yok olmuştur.19.yüz yılın başlarında dünyada
asansörlerde yapılan teknolojik devrimler sayesinde hızla ivme
kazanarak Uluslar arası dev firmalar kurulmuş ve asasörde adeta
bir teknolojik devrim yaratılmıştır.Bu gün bu asansörler hızları
saniyede 8 metre olan ve 400 metreye kadar yükselen asansörle
yapılmakta üstelik bu asansörler rahatlıkla 20-25 kişiyi
taşıyabilen akıllı asansörlerdir.Akıllı asansörler den çok kısa
olarak söz etmek gerekirse bu asansörler bina yolcu trafğine
göre tasarlanmış,hatta otmasyon sistemi sayesinde yolcunun
kullanım alışkanlıkları takip ederek Örneğin: hergün herhangi
bir kattan asansöre binen yolcu birkaç gün sonra sistem
sayesinde otomatik olarak algılanır o yolcuyu o katta hazır
bekler.en önemlisi her hangi bir tehlike anında asansörün veri
bankasında biriken bilgiler sayesin asansörlerin öncelikle hangi
katlara yöneleceğini kendisi belirler.Asansör dolduğunda diğer
katlara uğramadan gider ve vakit kaybının önüne geçerler.Ayrıca
bu asansörler UPS beslemeli yapıldığı takdirde eleketrik
kesilmelerinde veya jenarötör arızasında asansörlerin kat
arasında kalması da önlenebilmektedir
|
|
|
|